Koszyk

Przeciwzapalne właściwości kurkuminy – co warto wiedzieć i dlaczego warto ją stosować?

 03/04/2025
Przeciwzapalne właściwości kurkuminy – co warto wiedzieć i dlaczego warto ją stosować?

Przeciwzapalne właściwości kurkuminy – co warto wiedzieć i dlaczego warto ją stosować?

Kurkuma od wieków ceniona jest w Azji za swoje właściwości zdrowotne i wszechstronne zastosowanie w kuchni. Jednak to dopiero jej najważniejszy składnik aktywny – kurkumina – odpowiada w dużej mierze za prozdrowotny potencjał, szczególnie jeśli mowa o działaniu przeciwzapalnym. W niniejszym artykule przyjrzymy się, czym jest kurkumina, dlaczego uważana jest za naturalny środek łagodzący stany zapalne, jak wpływa na organizm i w jaki sposób można ją włączyć do diety, by czerpać z niej pełnię korzyści.

1. Czym jest kurkumina?

Kurkuma (Curcuma longa), zwana również ostryżem długim, to roślina spokrewniona z imbirem, występująca głównie w Azji Południowej. Jej intensywnie żółty korzeń stosuje się jako przyprawę (dodatek m.in. do curry) oraz jako naturalny barwnik. Głównym składnikiem bioaktywnym kurkumy jest właśnie kurkumina – związek polifenolowy odpowiedzialny za charakterystyczny kolor i większość prozdrowotnych właściwości tej rośliny.

Najważniejsze cechy kurkuminy:

Jest silnym przeciwutleniaczem, co pomaga chronić komórki przed stresem oksydacyjnym.

Wykazuje działanie przeciwzapalne, korzystnie wpływając na stan wielu układów w organizmie.

Ma stosunkowo niską biodostępność, dlatego wchłania się lepiej w obecności piperyny (składnika pieprzu czarnego) lub tłuszczu.

2. Jak działa kurkumina na stany zapalne?

Stany zapalne to naturalny mechanizm obronny organizmu, jednak gdy stają się przewlekłe, mogą przyczyniać się do rozwoju wielu chorób, takich jak artretyzm, choroby układu krążenia, cukrzyca typu 2 czy schorzenia autoimmunologiczne. Kurkumina działa na kilku płaszczyznach, aby ograniczać nadmierną reakcję zapalną:

Hamowanie czynników prozapalnych: Kurkumina wpływa na aktywność białek i enzymów (np. NF-κB, COX-2), odpowiedzialnych za inicjację i podtrzymywanie procesu zapalnego.

Działanie antyoksydacyjne: Chroni komórki przed uszkodzeniem wywoływanym przez wolne rodniki, co zmniejsza ryzyko powstawania mikrostanów zapalnych.

Wpływ na cytokiny prozapalne: Kurkumina może obniżać produkcję niektórych cytokin (np. TNF-α), które nasilają stan zapalny w tkankach.

3. Najważniejsze korzyści prozdrowotne kurkuminy

3.1. Łagodzenie stanów zapalnych

Dzięki modulacji mechanizmów zapalnych, kurkumina może być pomocna przy dolegliwościach stawowych, zmniejszając ból i sztywność. Wsparcie to jest często doceniane przez osoby cierpiące na reumatoidalne zapalenie stawów czy chorobę zwyrodnieniową.

3.2. Wsparcie pracy mózgu i układu nerwowego - Poprawa funkcji poznawczych

Zdolność kurkuminy do neutralizowania wolnych rodników i obniżania stanu zapalnego w mózgu może przekładać się na lepszą koncentrację, pamięć i opóźnienie procesów starzenia układu nerwowego. W badaniach obserwuje się korzystny wpływ kurkuminy na hamowanie odkładania się beta-amyloidu (związanego z chorobą Alzheimera).

3.3. Pozytywny wpływ na układ sercowo-naczyniowy - Regulacja profilu lipidowego

Kurkumina może wspomagać utrzymanie prawidłowego poziomu cholesterolu i trójglicerydów, co ma istotne znaczenie w profilaktyce miażdżycy. Działanie antyoksydacyjne chroni również śródbłonek naczyń krwionośnych przed uszkodzeniami.

3.4. Poprawa funkcji wątroby i procesów detoksykacji - Wsparcie w oczyszczaniu organizmu

Wątroba odgrywa kluczową rolę w neutralizacji toksyn, a kurkumina może wspierać ten proces, stymulując produkcję enzymów odpowiedzialnych za detoksykację. Ponadto pomaga utrzymać zdrową tkankę wątroby, co jest istotne zwłaszcza przy diecie obfitującej w tłuszcze, cukry czy przy stosowaniu używek.

4. Jak stosować kurkuminę? Wchłanianie i biodostępność

Niska biodostępność

Jedną z najczęstszych przeszkód w pełnym wykorzystaniu potencjału kurkuminy jest jej niska przyswajalność przez organizm. Rozwiązaniem tego problemu jest:

Dodatek piperyny – cząsteczka piperyny (znajdująca się w czarnym pieprzu) znacznie zwiększa wchłanianie kurkuminy.

Spożywanie z tłuszczem – kurkumina rozpuszcza się w tłuszczach, stąd spożycie jej wraz z olejem (np. oliwą z oliwek) poprawia przyswajanie

Specjalne formy suplementów – niektórzy producenci oferują kurkuminę w formie liposomalnej czy z dodatkiem nośników usprawniających wchłanianie.

Dawkowanie

Zazwyczaj zaleca się spożycie 500–1000 mg standaryzowanego ekstraktu kurkuminy dziennie, rozłożone na 2–3 porcje. Ostateczna ilość zależy od celów i stanu zdrowia – najlepiej kierować się wskazówkami producenta suplementu bądź specjalisty (lekarza, dietetyka).

5. Suplementacja kurkuminą – na co zwrócić uwagę? 

Standaryzacja na kurkuminę - Sprawdzaj etykiety produktów – wybieraj te, które wyraźnie określają procent zawartości kurkuminoidów (najlepiej 90–95%).

Obecność piperyny - Dodatek ekstraktu z czarnego pieprzu (piperyny) może zwiększyć przyswajalność kurkuminy nawet kilkunastokrotnie.

Konsultacja medyczna - Kurkumina, choć bezpieczna, może wchodzić w interakcje z niektórymi lekami (m.in. na nadciśnienie, cukrzycę czy leki przeciwzakrzepowe). Osoby przewlekle chore powinny skonsultować jej stosowanie z lekarzem.

6. Czy kurkumina jest bezpieczna? Możliwe skutki uboczne i przeciwwskazania 

Kurkuma i kurkumina uchodzą za stosunkowo bezpieczne, jednak jak w przypadku każdego suplementu, istnieją pewne środki ostrożności:

Dolegliwości żołądkowo-jelitowe: Zbyt duże dawki mogą wywoływać nudności, wzdęcia czy biegunki.

Interakcje z lekami: Kurkumina może nasilać działanie leków rozrzedzających krew i hipoglikemizujących.

Ciąża i karmienie piersią: Mimo że niewielkie ilości kurkumy w kuchni są bezpieczne, suplementację kurkuminą w wysokich dawkach warto skonsultować z lekarzem.

7. Podsumowanie

Kurkuma od wieków stanowi ważny element kuchni i medycyny Dalekiego Wschodu, a kurkumina – jej najważniejszy składnik aktywny – wyróżnia się silnymi właściwościami przeciwzapalnymi, antyoksydacyjnymi i wspierającymi metabolizm. Regularne spożywanie kurkuminy (np. w formie przyprawy, dodatku do potraw czy suplementu) może wpływać korzystnie na układ odpornościowy, pracę stawów, wątrobę i serce.

Aby w pełni wykorzystać potencjał kurkuminy, warto pamiętać o zwiększaniu jej biodostępności poprzez dodatek piperyny lub tłuszczu, a także o umiarkowaniu w dawkowaniu. Osoby z chorobami przewlekłymi czy przyjmujące leki powinny rozważyć konsultację z lekarzem.