Koszyk

Kwasy tłuszczowe Omega 3 - jak działają i jak je dawkować?

 26/09/2025
Kwasy tłuszczowe Omega 3 - jak działają i jak je dawkować?

Kwasy tłuszczowe Omega 3 - jak działają i jak je dawkować?

Czym są kwasy omega i dlaczego są ważne?

Kwasy tłuszczowe omega to nienasycone tłuszcze, które pełnią kluczową rolę m.in. w pracy serca, mózgu, układu nerwowego i w regulacji stanu zapalnego. Wyróżniamy głównie omega-3, omega-6 i omega-9.

Omega-3 (EPA, DHA, ALA) – wspierają serce, mózg, wzrok, regenerację i nastrój.

Omega-6 (np. LA, AA) – niezbędne, ale zbyt wysoki poziom wobec omega-3 może nasilać stany zapalne.

Omega-9 (np. kwas oleinowy) – organizm potrafi je syntetyzować; znane z diety śródziemnomorskiej.

Omega-3: EPA, DHA i ALA – różnice i wpływ na organizm

EPA (eikozapentaenowy): reguluje procesy zapalne i wspiera układ sercowo-naczyniowy.

DHA (dokozaheksaenowy): budulec błon komórkowych mózgu i siatkówki oka; wpływa na pamięć, koncentrację i jakość widzenia.

ALA (alfa-linolenowy): roślinny prekursor EPA/DHA (siemię lniane, chia, orzechy włoskie). Uwaga: konwersja ALA do EPA/DHA jest niska, dlatego w praktyce warto dostarczać EPA/DHA bezpośrednio z ryb lub suplementów.

Omega-6 i omega-9 – rola i proporcje

Omega-6 są niezbędne (wzrost, skóra, odporność). Problemem bywa zachwiana proporcja w diecie zachodniej (dużo olejów rafinowanych) – sprzyja to prozapalnym szlakom.

Omega-9 (np. oliwa z oliwek) – kojarzone z dietą śródziemnomorską; pomagają utrzymać „zdrowy profil tłuszczowy”.

Złota zasada: Dbaj o wyższą podaż omega-3 oraz ogranicz nadmiar przetworzonych źródeł omega-6; omega-9 wprowadzaj z jakościowych tłuszczów (np. oliwa extra virgin).

Korzyści dla sportowców i osób aktywnych

 Regeneracja i DOMSy: EPA/DHA mogą łagodzić powysiłkowe mikrourazy i sztywność mięśni.

Układ krążenia i wydolność: wsparcie elastyczności błon komórkowych i przepływu krwi.

Koncentracja i „focus” na treningu: DHA wspiera funkcje kognitywne.

Stawy: działanie wspomagające komfort ruchu u osób trenujących siłowo i wytrzymałościowo.

Ile brać? Rekomendowane dawki i bezpieczeństwo

Profil zdrowotny (prewencja): 250–500 mg EPA+DHA dziennie.

Sportowcy / cel lipidowy (TG): 1–2 g EPA+DHA dziennie (często dzielone na 2–3 porcje).

Ciąża i karmienie: nacisk na DHA (zgodnie z zaleceniami lekarza).

Górne limity i leki: wysokie dawki mogą wpływać na krzepnięcie (szczególnie przy lekach przeciwzakrzepowych) – konsultacja z lekarzem jest wskazana.

Źródła w diecie: ryby, rośliny, opcje wegańskie

Najbogatsze w EPA/DHA: tłuste ryby morskie (łosoś, makrela, śledź, sardynki), tran, kawior.

Roślinne ALA: siemię lniane, nasiona chia, orzechy włoskie, olej lniany.

Wegańskie EPA/DHA: olej z alg morskich – świetna alternatywa dla ryb, często o neutralnym smaku i bez zanieczyszczeń charakterystycznych dla niektórych olejów rybich niskiej jakości.

Suplementacja: jak wybrać dobry produkt?

Przy wyborze suplementu omega warto zwrócić uwagę na:

Standaryzację na EPA/DHA – sprawdź realną ilość na porcję (np. 1000 mg kapsułka ≠ 1000 mg EPA+DHA).

Forma chemiczna – trójglicerydy (TG) lub reestreryfikowane TG zwykle z dobrą biodostępnością.

Świeżość i utlenianie – niski poziom TOTOX, dodatek witaminy E jako antyoksydantu.

Smak i komfort – brak odbijania „rybą”, neutralny posmak, opcje wegańskie z alg.

Podsumowanie

Kwasy omega-3, -6 i -9 to filar zdrowej diety i wsparcie dla wyników sportowych. Priorytetem jest odpowiednia podaż EPA i DHA oraz zachowanie proporcji z omega-6. W praktyce: jedz tłuste ryby, wzbogać dietę o roślinne źródła ALA i w razie potrzeby wybierz suplement.